Rodzaje ceramiki użytkowej

     Ceramikę z grubsza można określi jako wyroby uformowane z gliny i poddane obróbce cieplnej w bardzo wysokiej temperaturze.

Słowo ceramika pochodzi od greckiego słowa "keramos" i oznacza- czynione w ogniu.

Istnieją różne rodzaje ceramiki, z której wytwarza się naczynia i dodatki do wnętrz. Na początek warto zwrócić uwagę na ceramikę szlachetną w skład, której wchodzi: porcelana, półporcelana (porcelit, porsanit) oraz fajans.

 

Za najbardziej szlachetną ceramikę uznaje się porcelanę. Właściwości, które o tym decydują to:

- śnieżnobiała barwa,

-cienkie, prześwitujące ścianki,

- przekrój zwarty,

-nikła przesiąkliwość,

Porcelanę wytwarza się z kaolinów, skaleni oraz kwarcu. Czysty kaolin jest surowcem rzadkim i bardzo pożądanym. Stąd między innymi wysoka cena porcelany. To dzięki niemu wyroby mają śnieżnobiałą barwę. Porcelanę wynalezioną w Chinach, a jej receptura była utrzymywana w tajemnicy przez długi czas.

Najbliższy właściwościom porcelany jest porcelit. Po wypale wyroby mają barwę od białej po jasnokremową. Porcelitowe wyroby mają grubsze ścianki i nieco większą przesiąkliwość niż porcelana. Nie przepuszczają światła. Porcelit wytwarza się głównie z glin wypalających się na kolor biały. Dodawany w niewielkiej ilości bywa też kaolin.

Do produkcji fajansu stosuje się głównie gliny wypalające się na kolor biały. Fajans ma barwę od białego po jasno kremowego czy szaro kremowego i pokrywany jest nieprzeźroczystym szkliwem. Przekrój ścian jest porowaty i przesiąkliwy. Wartym uwagi rodzajem fajansu jest majolika. To ceramika bogato zdobiona farbami (głównie naczynia) i powleczona przeźroczystym szkliwem. Zazwyczaj uwieczniane były sceny mitologiczne, historyczne oraz biblijne.

Pozostałe wyroby ceramiczne, z których tworzy się naczynia oraz dodatki do wnętrz to:

Ceramika garncarska, która jest jedną z najstarszych rzemiosł. Surowcem jest odpowiednio przygotowana glina. Formuje się ją gównie na kołach garncarskich. Barwa wyrobów po wypale jest ceglana, a przekrój ścian porowaty, przepuszczający. W celu uszczelnienia biskwity pokrywa się szkliwem lub poleruje się wyroby przed włożeniem do pieca krzemieniem polnym (siwaki).

Kamionka wytwarzana jest z gliny z domieszką szamotu lub piasku kwarcowego. Przed wypałem jest posypywana solą lub innymi minerałami, tworząc na naczyniu glazurę. Charakteryzuje się dużą wytrzymałością mechaniczną oraz dużą odpornością na warunki zewnętrzne.

Raku wywodzi się z Japonii. Dawniej służyła głównie do wytworzenia czarek do picia herbaty. Najogólniej technika raku polega na wypalaniu wyrobów w żywym ogniu, w piecach wkopanych w ziemię lub pojemnikach skonstruowanych z metalowych beczek. Nagrzane do czerwoności naczynia wyciąga się szczypcami z ognia i redukuje za pomocą wody, trocin czy papieru. Efekt końcowy jest niekontrolowany. Powstają wówczas piękne i niepowtarzalne przedmioty o różnych barwach i strukturach.

Źródło:

1.B.Flis. A. Wyszyńska. Zarys Technologii Ceramiki. Wyd. IV. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne. Warszawa 1984 r.

2.D. Kleinork. M. Kordek. Technologia Ceramiki. Cz. II.PWSZ. Warszawa 1971 r.

3.M. Kordek. Technologia Ceramiki. CzI. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne. Warszawa 1981 r.